Inhoudsopgave
Gezondheid 2
Konijnen gebit
Herkennen
Naar de dierenarts
Symptomen
Alle pagina's

                                                                                                                   

 

Inleiding:    

Het konijn behoort tot de orde der Lagomorpha (haasachtigen). Zij onderscheiden zich van de knaagdieren (Rodentia) doordat ze achter de voorste snijtanden 2 stifttandjes hebben.

Geschiedenis...
Oorspronkelijk is het konijn waarschijnlijk afkomstig uit Azie, waarna het zich over grote delen van de wereld verspreid heeft. Gedurende de ijstijd is het leefgebied verkleind en zijn de konijnen uiteindelijk terechtgekomen op het Iberisch Schiereiland, het huidig Spanje en Portugal. Rond 250 B.C. zijn de konijnen voor het eerst in gevangenschap gehouden door de Romeinen. Zij fokten de konijnen om hun vlees en om hun vacht. Ze werden gehouden in zogenaamde "leporarien", grote ommuurde tuinen die de konijnen tegen vijanden beschermden, maar van een echte domesticatie was nog geen sprake. Pas in de middeleeuwen verspreidde het konijn zich richting Noord-Europa en werd het konijn voor het eerst door monnikken als huisdier gehouden. Zij begonnen ook met het creeren van rassen door konijnen met een afwijkende vachtkleur met elkaar te kruisen.

Nu...
Pas na de 2e wereldoorlog raakt het konijn langzamerhand in zwang als gezelschapsdier, een trend die zicht tot de dag van vandaag voortzet. Steeds meer mensen nemen een konijn als huisdier.

 

Het normale gebit:

Het gebit van het konijn bestaat uit 4 snijtanden, 2 stifttanden en 20 kiezen. De melktanden van het konijn wisselen in een periode vlak voor de geboorte tot 3-5 weken na de geboorte.

Stiftanden zijn kleine snijtandjes die achter de snijtanden van de bovenkaak staan. Dit onderscheid konijnen van knaagdieren zoals de cavia, hamster en de rat.

Knagers...
Alhoewel een konijn geen knaagdier is zijn het wel uitmuntende knagers. Dit komt mede doordat tanden en kiezen door middel van lamellen tussen de wortel en het slijmvlies van de tandkas diep in het bot verankerd zijn. Ongeveerd 2/3e van de tand bestaat uit wortel!

Levenslang groeien...
De tanden en kiezen van konijnen hebben een open wortel en groeien gedurende hun hele leven door. De snijtanden groeien 2-2.4 mm per week. Dit is dus bijna 10 cm per jaar! Deze groei word opgevangen door slijtage van de tanden en kiezen. De slijtage vindt plaats als gevolg van het knagen en kauwen op voedsel. Het is belangrijk dat groei en slijtage met elkaar in evenwicht zijn.

Slijtage...
Bij een normaal gebit staan de bovensnijtanden voor de ondersnijtanden en raken de ondersnijtanden de stifttanden. Hierdoor slijten de snijtanden beitelvormig op elkaar af en zijn ze zeer geschikt om mee te kunnen knagen. De kiezen slijten af door het malen op voer. Het konijn maalt zijn voer door tijdens het kauwen zijn kiezen horizontaal te bewegen.
Hierdoor slijten de kiezen op elkaar af.

Gebitsproblemen bij het konijn:

Bij het konijn komen een aantal gebitsproblemen voor. Achtereenvolgens zullen behandeld worden:

  1. Symptomen bij gebitsproblemen
  2. Gebitsproblemen door voedingsfouten
  3. Overige oorzaken voor gebitsproblemen
  4. Problemen met de snijtanden
  5. Het knippen van de snijtanden
  6. Het slijpen van de snijtanden                                         
  7. Het trekken van de snijtanden
  8. Haken op de kiezen
  9. Kaak abces
  10. Ooguitvloeiing
  11. tumor

 

Symptomen bij gebitsproblemen:

Het gebit van een konijn is door de lange kop en kleine mondopening voor het grootste deel verborgen. Afwijkingen aan het gebit kunnen dan ook ongemerkt ontstaan. Het is daarom van belang op tekenen te letten die kunnen wijzen op een gebitsprobleem.

  • Het meest opvallende symptoom is het niet kunnen eten terwijl er wel interesse is in voer.
  • Spelen met eten en proppen maken van het eten. Je vindt uitgespuugde proppen hooi terug in het hok.
  • Speekselen, waardoor de huid rond de bek ontstoken kan raken.
  • Oog- en neusuitvloeiing door ontsteking van de traanbuizen (= dacryocystitis).
  • Verhoogde traanproductie.
  • Zwellingen aan de kop door abcessen.
  • Slechte conditie en slechte vacht.
  • Problemen met het maagdarmkanaal, omdat de darmen niet goed werken als het konijn niet eet. Zoals diarree of verstopping.
  • Vermageren.

Diagnose...
Wanneer u vermoedt dat uw konijn problemen heeft met het gebit is het belangrijk om gelijk naar de dierenarts te gaan. Deze zal het gebit en de kop controleren. Omdat de mondholte van het konijn in verhouding erg nauw is en de tong groot kan er met een kijker soms niet tot helemaal achterin de bek worden gekeken als het konijn wakker is. Voor een volledig onderzoek van het gehele gebit kan sedatie noodzakelijk zijn. Dit om te voorkomen dat bijvoorbeeld haken op de kiezen achterin de bek gemist worden.

 

Gebitsproblemen door verkeerde voeding:

Konijnen hebben een ongewone calciumstofwisseling. Wanneer een konijn voeding met te weinig calcium krijgt ontstaat er een tekort aan calcium in het bloed. Een konijn dat bijvoorbeeld gemengd voer krijgt eet vaak alleen de lekkere dingen op. Het zal vaak de bikskorrels die er tussen zitten laten liggen. Deze bikskorrels zijn juist belangrijk voor de calcumopname van het het konijn en het krijgt dus te weinig calcium binnen. Dit zal er toe leiden dat het konijn calcium uit zijn kaakbot gaat halen. Hierdoor ontstaat botontkalking. Dit heet osteodystrofie, of medisch niet helemaal correct, "osteoporose".

Te weinig calcium...
Door calciumtekort kunnen een aantal problemen ontstaan zoals:

  • Afwijkende stand (malocclusie) van de kiezen doordat de kiezen losser in het kaakbot komen te staan. Hierdoor ontstaan, door afwijkende slijtage, haken op de kiezen welke de tong en de wang kunnen beschadigen.
  • Afwijkende stand (malocclusie) van de snijtanden waardoor deze niet goed op elkaar afslijten. Ze kunnen in een verkeerde richting groeien en worden daardoor te lang. Ook kunnen de boven snijtanden scheef gaan groeien zodat ze naar buiten gaan wijken en niet meer op de onder tanden afslijten.
  • Emaille-defecten van de snijtanden waardoor horizontale richels ontstaan in de snijtanden.
  • Wortels kunnen in de verkeerde richting gaan groeien. Ze kunnen richting het bot groeien als door botontkalking de tegendruk van het bot wegvalt (zie plaatuw). Hierdoor kunnen botontstekingen en/of abcessen ontstaan. Ook kunnen er door naar boven doorgroeiende wortels ontstekingen in de traanbuizen ontstaan. Het konijn krijgt dan ontstoken ogen met veel ooguitvloeiing.

Teveel calcium...
Een te hoog calciumgehalte in de voeding zal juist leiden tot een stijging van het calciumgehalte in het bloed. Hierdoor ontstaat, in tegenstelling tot bij andere diersoorten, een verhoging van het calcium in de urine waardoor
blaaszand of blaasstenen kunnen optreden. Geef dus nooit knaagstenen aan een konijn want deze bevatten teveel calcium! Houd 20 gram per kilogram lichaamsgewicht voor uw konijn aan. Let op dat uw konijn niet teveel konijnenvoer eet. Dan wordt het namelijk te dik en ook krijgt het teveel calcium binnen.

Goed voer...
Het is dus belangrijk om een konijn een goed uitgebalanceerd dieet te geven. Dit bestaat uit veel hooi van goede kwaliteit, groenvoer en bikskorrels. Als uw konijn selectief eet (alleen de lekkere dingen uit het voer opeet) geef het dan een bikskorrel. Goed voer in een goede verhouding is ook heel belangrijk voor een goede darmwerking. Het is ook van belang dat een konijn de juiste hoeveelheid voer krijgt. Houd 20 gram per kilogram lichaamsgewicht voor uw konijn aan. Let op dat uw konijn niet teveel konijnenvoer eet.

 

Supreme Science Selective... op aanraden door dieren artsen!
Selective is speciaal ontwikkeld voor konijnen die erg kieskeurig zijn met eten en alleen de lekkere hapjes opeten. Selective bestaat uit één soort brokjes die alles bevatten wat uw konijn nodig heeft om gezond en fit te blijven. Deze voeding is zeer vezelrijk zodat uw konijn er goed op moet kauwen (dit helpt bij het afslijten van zijn tanden) en de vezels zorgen tevens voor een betere spijsvertering. Daarnaast bevat Selective een zogenaamd prebioticum dat ervoor zorgt dat de goede bacteriën in de darmen extra gevoed worden wat ten koste gaat van de ziekteverwekkende bacteriën. Supreme Science Selective bevat smakelijke kruiden en specerijen zodat uw konijn er met veel smaak van zal eten.

 

Overige oorzaken voor gebitsproblemen:

Naast de eerder genoemde voedingsfouten ijn er nog een aantal andere oorzaken voor gebitsproblemen bij het konijn. We zullen de voornaamste hier voor u op een rijtje zetten:

  • Trauma; wanneer een tand door ongeluk oftewel een trauma (bijv. een klap of val) verloren gaat kan de tand na verloop van tijd weer teruggroeien. Deze tand kan dan verkeerd groeien waardoor een afwijkende stand ontstaat. Soms groeit de tand helemaal niet meer terug. De tegenoverliggende snijtand slijt dan niet af en zal door blijven groeien.
  • Fracturen (breuk) van de kaak waardoor de positie van de snijtanden veranderd is.
  • Afwijkend knaaggedrag.
  • Genetisch. Er komt een genetische afwijking voor bij het konijn waarbij de bovenkaak te kort is. Hierdoor lijkt het alsof de onderkaak te lang is. Op de leeftijd van 8-10 weken zien we meestal de eerste problemen ontstaan.

Gevolgen...
Bij een afwijkende stand van de snijtanden zullen meestal de bovensnijtanden naar binnen gaan groeien tot in de mondholte. Lippen, tong en gehemelte kunnen beschadigd raken en gaan ontsteken. De ondersnijtanden gaan meestal uit de bek groeien of kunnen de bovenlip raken.
Doordat de bek niet goed kan sluiten zullen ook de kiezen niet goed afslijten op elkaar waardoor hier haken kunnen ontstaan. Deze haken kunnen de wang en de tong beschadigen.

 

Afwijkende kaakstand bij het konijn                        

Onderbeet een erfelijke afwijking...
Er komt een genetische afwijking voor bij het konijn waarbij de bovenkaak te kort is. Hierdoor lijkt het alsof de onderkaak te lang is een zogenaamde onderbeet. Op de leeftijd van 8-10 weken zien we meestal de eerste problemen ontstaan.

Al bij deze jonge konijnen zie je dat deze afwijking problemen gaat geven. De snijtanden slijten dan niet op elkaar en de tanden zullen doorgroeien. De tanden gaan wonden veroorzaken in het slijmvlies van de bek en het konijn zal uiteindelijk niet meer kunnen eten.

De behandeling...
De behandeling bestaat uit het trekken (extractie) van de snijtanden. Dit kan gelukkig al op jonge leeftijd. We krijgen bijna iedere week wel een ouder konijn aangeboden waarbij dit probleem al die tijd al bestaat. Bij deze konijnen zijn de snijtanden iedere paar weken geknipt. Ons advies is om bij een dergelijke grote standafwijking van de snijtanden geen
snijtanden bij het konijn te knippen maar om de snijtanden te trekken door middel van een operatie. Het konijntje kan, ondanks dat het niet kan knagen, zich hierna goed redden en je kan het eten, zoals hooi, in kleine stukjes aanbieden.

Een konijn met een scheve kaakstand...
Af en toe zie je een konijn met kaken die scheef ten opzichte van elkaar staan. De snijtanden kunnen door deze scheve stand niet goed op elkaar afslijten met als gevolg dat ze door zullen blijven groeien. Door dat ze doorgroeien zullen er wonden in het slijmvlies van de bek ontstaan.

De behandeling bestaat uit het trekken van de snijtanden van een konijn die een scheve kaakstand heeft.

 

Afwijkingen van de snijtanden:

Door een van hiervoor genoemde oorzaken kan de stand van de snijtanden zodanig verstoord raken dat deze niet meer op elkaar afslijten. Doordat de tanden van het konijn hun hele leven lang doorgroeien levert dit al snel problemen op. De snijtanden worden te lang en er ontstaan zogemnaamde olifantstanden. Om problemen te voorkomen en om evt de stand te corrigeren is een behandeling dan noodzakelijk.

Therapieën...
Er zijn drie mogelijkheden om doorgroeiende snijtanden te behandelen:

  1. Knippen van de snijtanden
  2. Slijpen van de snijtanden
  3. Extractie van de snijtanden

Knippen van de snijtanden:

Helaas worden nog vaak te lange snijtanden, of olifantstanden, bij konijnen geknipt. De te lange snijtanden ontstaan door een afwijkende stand van de snijtanden. Om een aantal redenen wordt het knippen gezien als een niet-diervriendelijke behandeling:

  • Risico van het splijten of afbreken van de tanden in de lengterichting
  • Het grote risico van het splijten of het afbreken van de tanden is dat er een abces kan ontstaan zie foto onderaan de pagina.
  • Het knippen is pijnlijk voor het konijn. Er kan een stilliggende darm ontstaan!
  • De afgeknipte tanden houden scherpe randen over die de tong en de lip kunnen beschadigen.
  • Knippen is een tijdelijke oplossing waarbij er niets gedaan wordt aan de achterliggende oorzaak.

Ons advies...
Wij adviseren dan ook om de snijtanden van een konijn niet te knippen maar om voor een andere, liefst blijvende, oplossing te kiezen. Te denken valt dan aan de extractie of het trekken van de snijtanden onder verdoving.

Het slijpen van de snijtanden:

Een tweede, meer diervriendelijke manier om afwijkende en te lange snijtanden bij het konijn te behandelen is door middel van slijpen. Bij het slijpen van de tanden is de druk die op de tand uitgeoefend wordt minimaal waardoor de problemen die je bij knippen ziet hier niet optreden. tevens is het mogelijk om door middel van slijpen de stand van de snijtanden zodanig te corrigeren dat ze weer op natuurlijke wijze op elkaar af kunnen slijten.

Voorbereiding...
Om de stress bij het konijn tot een minimum te beperken is het wel noodzakelijk dat het konijn onder verdoving wordt gebracht.
We hebben een speciale dosering voor de verdoving van het konijn ontwikkeld. Het verdovingsrisico voor een konijn is daardoor niet groter dan die bij een hond of kat.

Beter alternatief...
Soms is de afwijkende stand door het slijpen niet te corrigeren. Het kan dan noodzakelijk zijn om de snijtanden elke paar weken te slijpen. Omdat dit een te grote belasting voor het konijn vormt heeft het dan de voorkeur om de snijtanden te trekken.

Extractie van de snijtanden:

Bij sommige konijnen is de stand van de snijtanden zo afwijkend dat ook door middel van slijpen geen normale stand meer gerealiseerd kan worden. Dat zou dan betekenen dat de tanden om de paar weken ingekort moeten worden. Het is in zo'n geval beter om de snijtanden onder sedatie te trekken.

Voorbereiding...
Voor de extractie dient het konijn eerst onder sedatie (=verdoving) te worden gebracht.
We hebben een speciale dosering voor de verdoving van het konijn ontwikkeld. Het verdovingsrisico voor een konijn is daardoor niet groter dan die bij een hond of kat. We geven een pijnstiller en een antibioticum voordat we aan de behandeling beginnen.

De operatie...
Vervolgens moet de wortel van de snijtand
losgemaakt worden van de tandkas. Met behulp van een gebogen elevator volgens Fahrenkrug, of een rechte scherpe elevator van
Luxator, worden de lamellen waarmee de wortels van snijtanden in de tandkas zitten gebroken. Het is van belang om vanaf alle kanten druk te zetten op de snijtand, zodat deze volledig los komt te zitten. Pas als de tand helemaal is losgemaakt kan deze getrokken worden. Bij iedere snijtand herhaal je deze behandeling en ook de stifttanden worden op deze manier getrokken. De snijtanden hebben een hele lange wortel en het is de kunst om ze te trekken zonder dat er een stuk van de wortel afbreekt. Als de wortel breekt groeit de snijtand namelijk weer aan.

 
Nazorg...
Na de operatie moet het konijn onder een warmtelamp gelegd worden en door middel van een injectie ook zo snel mogelijk weer wakker gemaakt worden. Om het maagdarmkanaal snel weer te normaliseren is het verstandig om na de operatie een injectie met Primperan te geven. Om ervoor te zorgen dat het konijn ook bij de eigenaar goed blijft eten kan het beste voor een paar dagen pijnstiller mee naar huis gegeven worden.

Ook zonder snijtanden kunnen konijnen prima eten. Het eten, zoals het hooi, moet alleen wel in wat kleinere stukjes worden aangeboden.

 

Haken op de kiezen...         

Bij sommige konijnen slijten de kiezen niet goed op elkaar af. Als de kiezen niet recht afslijten kunnen er scherpe punten, de zogenaamde haken, op de kiezen ontstaan. Deze kunnen op den duur in de tong of de wang gaan steken. Dit is erg pijnlijk voor het konijn en een konijn kan daardoor minder gaan eten of zelfs stoppen met eten. Ook kunnen ze een natte kin krijgen omdat ze door de iritatie van de haak op het slijmvlies van tong of wang meer gaan speekselen. Door het overmatig speekselen ontstaan er zelfs kale plekken bij de huid van het konijn.

Foto  rode rondje: haak op de kies, blauwe rondje beschadigde tong.

 

Oorzaak...
Vaak heeft het verkeerd afslijten van de kiezen een achterliggende oorzaak. Naast het behandelen van de haken is het daarom van belang om te proberen die achterliggende oorzaak op te sporen en te verhelpen. Omdat voedingsfouten hierbij vaak een rol spelen betekent dit dat in de meeste gevallen een aangepast dieet, waarin calcium in optimale hoeveelheden in de voeding aanwezig is, gegeven moet worden

Diagnose...
Als gedacht wordt aan haken op de kiezen kunnen die al vaak door middel van een bek-inspectie aangetoond worden. Deze inspectie kan het best gedaan worden door met behulp van een oorkijker (otoscoop) met een speciaal opzetstuk in de bek te kijken. Meestal zijn zo de haken al goed te zien. Soms moet een konijn verdoofd worden om een goed beeld te krijgen van de kiezen.

Voorbereiding...
Voor de haken kunnen worden verwijderd dient het konijn eerst onder sedatie te worden gebracht. We hebben een
speciale dosering voor de konijnenverdoving ontwikkeld en het verdovingsrisico bij ons voor een konijn is niet groter dan voor een hond of kat. We geven een pijnstiller en een antibioticum voordat we aan de behandeling beginnen.

De operatie...
Vooraleerst de haken verwijderd kunnen worden is het van belang om een goed zicht op de kiezen te krijgen. Een beksperder (voor op de snijtanden), een wangsperder en goede verlichting zijn hiervoor onmisbaar. Met behulp van speciaal kniptangetje kunnen de haken vervolgens verwijderd worden. Hierna wordt de kies in de juiste vorm geboord. Vooral bij dit slijpen is het van belang dat het slijmvlies van de bek goed beschermd wordt. Hiervoor wordt dan ook gebruik gemaakt van een boor in een beschermkapje om te voorkomen dat het slijmvlies van de wang of de tong beschadigd wordt.Tijdens de behandeling moet ook gekeken worden of de kiezen van de boven- en onderkaak op een lijn liggen. Als dit niet het geval is moeten ze bijgeslepen worden tot ze wel weer op een lijn liggen. Door het slijpen duurt het veel langer voordat de kiezen weer problemen gaan geven.

 Een speciale boor met beschermkap.

Het is belangrijk om te weten dat de haken kunnen terugkomen, soms al na enkele weken. Als je goed slijpt duurt het vaak enkele maanden voordat er weer haken zijn ontstaan. Dit betekent dat bij sommige konijnen de behandeling regelmatig herhaald dient te worden.

Nazorg...
Na de operatie moet het konijn onder een warmtelamp gelegd worden en door middel van een injectie ook zo snel mogelijk weer wakker gemaakt worden. Om het maagdarmkanaal weer op gang te krijgen geven we na de operatie een injectie met Primperan te geven. Om ervoor te zorgen dat het konijn ook weer goed gaat eten geven we pijnstiller mee naar huis. De ervaring leert dat na een behandeling van de kiezen een konijn vaak een paar dagen slechter eet. Wij laten de eigenaar het konijn na de behandeling dwangvoeren totdat het konijn weer uitzichzelf eet.

Een abces aan de kaak tgv van tand of kiesproblemen

Een abces kan zich ontwikkelen door een tand of een kiesprobleem. Dit kan een veroorzaakt worden door bijvoorbeeld een breuk of door losse tanden of kiezen. Het los komen te staan komt door een verkeerde voeding (zie onze pagina over verkeerde voeding ....) Door voedingsfouten kan er een tekort aan calcium (osteoporose) ontstaan, zodat het bot van de kaken zachter wordt. De tanden en kiezen kunnen los komen te zitten in de tandkas en er kan een ontsteking aan de wortel ontstaan.

symptomen...
Bij konijnen kan er door kiesproblemen een abces aan de onderkaak ontstaan. Het konijn heeft dan een bult bij de onderkaak die steeds groter wordt. Ook zie je vaak dat het konijn minder goed eet en minder actief is.

We zullen op deze pagina de onderkaak problemen bij een konijn bespreken. Bij problemen aan de bovenkaak zie je vaak dat er overmatige ooguitvloeiing of dacryocystitis ontstaat. Lees verder over problemen van kiezen aan de bovenkaak...

Diagnose van een onderkaakabces bij het konijn...
De diagnose wordt gesteld door de bult aan te prikken en te ontdekken dat er pus in de bult zit. Een abces is een met pus gevulde holte. Bij konijnen is het abces vaak gevuld met dikke kaasachtige pus, pasteurella bacteriën zijn meestal de oorzaak.

Behandeling onder sedatie...
De behandeling zal bestaan uit een grondige inspectie van de bek onder sedatie. Gezocht wordt naar afgebroken tanden of kiezen.

Als het probleem niet gelijk duidelijk is maken we een röntgenfoto van de schedel. De stand van de kiezen en tanden en een eventuele breuk is goed te zien. Ook kan de ontsteking zo uitgebreid zijn dat er nieuw gevormd bot te zien is. Er worden meerdere opnames gemaakt, het is belangrijk om de schedel in diverse standen te draaien om een goed beeld te krijgen.

Trekken van tanden of kiezen...
De tand of kies die het probleem geeft wordt getrokken. De kies wordt alleen getrokken als deze los zit. Er moet geen kies getrokken worden die vast zit, het probleem is dat deze namelijk kan afbreken of er kan een groot stuk kaakbot loskomen. Met behulp van een gebogen elevator volgens Fahrenkrug kan de kies of kiezen getrokken worden. De mond is vrij smal en je hebt weinig ruimte om te werken.

zij trekken alleen kiezen die loszitten en laten de kiezen die er tegen over zit zitten.

De tegenoverliggende kies of kiezen van de bovenkaak hoeven niet getrokken te worden. Onze ervaring is dat deze kies maar heel langzaam zal groeien, of zelfs niet eens zal groeien, ondanks dat er geen kies is waarop hij zal moeten slijten. Het lijkt erop dat er druk op de kies moet staan om uit te groeien.Voor de zekerheid laten we konijnen na een paar weken en maanden terugkomen om de kiezen te controleren.

Bacteriële kweek en antibiogram...
Voordat we de oorzaak behandelen, bijvoorbeeld een slechte kies of tand, wordt het abces steriel geopend. Pus uit het abces wordt met een swab (een soort wattenstaaf) in een speciale medium gebracht om na te gaan welke bacterie het abces veroorzaakt. In een laboratorium bij de faculteit Diergeneeskunde wordt deze kweek uitgevoerd en ze testen gelijk welk antibioticum geschikt is om deze bacteriën te bestrijden.

Abces openen en schoonmaken...
Het is van groot belang dat het abces grondig schoongemaakt wordt. Het abces wordt zo ruim mogelijk opengelegd en alle pus wordt weggehaald, daarna wordt de abcesholte grondig uitgespoeld. Voor het uitspoelen gebruiken we fysiologisch zoutoplossing of een verdunde waterstofperoxide oplossing.

Afhankelijk van hoe groot het abces is en op welke plaats het zit wordt één van de volgende behandelingen ingezet:

Behandeling met zalf....
De huidwond wordt ruim opengelegd en de wond wordt zolang mogelijk open gehouden. Twee keer per dag wordt er zalf in de wond ingebracht en de korst die gevormd wordt wordt iedere dag weggehaald.

Behandeling met calciumhydroxide...
Calciumhydroxide (CaOH) wordt in de tandheelkunde gebruikt om nieuw tandweefsel te laten vormen. Het wordt vaak gebruikt bij wortelkanaalbehandelingen. Wij gebruiken het omdat door de CaOH een hoge PH gevormd wordt, hierdoor gaan bacterien dood. Als CaOH ingehecht wordt moet dit na een week of 2 weer verwijderd worden. Vaak kan dit zonder verdoving gebeuren.

Behandeling met een doxycyclinegel...
We heben een tandheelkundig materiaal waarin doxycycline (een antibioticum) opgelost is en waaruit de doxycycline langzaam vrij komt. Dit materiaal is ideaal om in te hechten in een schoongemaakte holte van een abces.

Nabehandeling...
De nabehandeling zal bestaan uit een antibioticum, eventueel een antibioticumzalf en een pijnstiller. Er wordt een antibioticum gegeven in afwachting van de uitslag van de bacteriële kweek en het antibiogram. Indien het gegeven antibioticum niet goed is wordt deze aan de hand van de uitslag aangepast. Ook zal het konijn indien het niet uit zichzelf eet gedwangvoederd moeten worden.

Welk antibioticum is geschikt voor een abces bij het konijn...
We gebruiken een onderhuids gegeven Penicilline injectie (wordt om de dag gegeven soms wel 8 weken of zelfs nog langer) en lokaal een Doxycylinezalf voor in de wond. We hebben goede ervaringen met deze onderhuidse penicilline injecties en zien geen spuitplekken of dysbacteriose ontstaan. Oraal (via de mond) mag er nooit penicilline aan het konijn gegeven worden, als het in de darmen terecht komt ontstaat er namelijk dysbacteriose.

De normaal gangbare antibiotica die bij het konijn gebruikt worden zijn niet geschikt om te gebruiken voor de behandeling van abcessen!
Trimethoprimsulfa (Bactrimel, Sulfatrim Drops, etc.) dringt niet in abcessen door en wordt zelfs afgebroken door pus, dit moet dus niet gebruikt worden!
Enrofloxacine (Baytril, Enrofloxaral Drops, etc.) werken niet tegen anaerobe bacteriën. Deze anaerobe bacteriën komen vaak voor bij konijnenabcessen.

Het is dus belangrijk om door middel van een bacteriële kweek na te gaan welke bacterie(n) er in het abces voorkomen en met een antibiogram welk antibioticum er tegen die bacterie(n) werkt. We hebben bijgehouden welke bacterien er vaak voorkomen. De meest voorkomende bacterien zijn: Anaerobe bacteriën en Pasteurella Multocida. Maar ook Staphylococcus Intermedius, Clostridium en Actinomyces.

Een konijn met een traanoog of ooguitvloeiing door calcium tekort...

Dacryocystitis is een ontsteking van het traanzakje en de traanbuis. Deze ontsteking kan ooguitvloeiing veroorzaken. Vaak is een kiesprobleem verantwoordelijk voor het ontstaan van de ooguitvloeiing. De traanbuis kan door kieswortel problemen dichtgedrukt of ontstoken raken. De traanbuis loopt vanaf het onderooglid naar de neusholte, aan het begin zit een verbreding en dit wordt het traanzakje of saccus lacrimalis genoemd.

Oorzaak...
De traanbuis kan dichtgedrukt raken door: een ontsteking of abces door een bijvoorbeeld een breuk van een kies. Een andere oorzaak is doordat er een ontsteking ontstaat door losliggende kiezen. De kiezen kunnen ook de verkeerde kant uitgroeien. In plaats van dat ze naar beneden groeien en op de onderliggende kiezen afslijten groeien ze naar boven het kaakbot in. De los liggende kiezen en de verkeerde groei worden veroorzaakt door een verkeerde voeding

Door voedingsfouten kan er een tekort aan calcium (osteodystrofie) ontstaan, zodat het bot van de kaken zachter wordt. De tanden en kiezen komen los te zitten in de tandkas en er kan een ontsteking aan de wortelpunt ontstaan. Ook kan het bot zo zacht worden dat de verankering van de kieswortel in het bot weg is en de kieswortel wordt dan als het ware naar boven gedrukt de bovenkaak in. Zie foto hieronder. Op de rechterfoto zijn twee kiezen blauw gemaakt die een sterk afwijkende ligging hebben. De kies die naar boven steekt (rechter plaatje) hebben we uiteindelijk ook kunnen trekken.

Symptomen...
Bij konijnen kan er door kiesproblemen ook een abces aan de onderkaak ontstaan. Het konijn heeft dan een bult bij de onderkaak die steeds groter wordt. Ook zie je vaak dat het konijn minder goed eet en minder actief is.

We zullen op deze pagina de bovenkaak problemen bij een konijn bespreken. Bij problemen aan de bovenkaak zie je vaak dat er overmatige uitvloeiing of dacryocystitis ontstaat. Uit het oog komt een wittige substantie die over de ooglidrand loopt. De huid onder het oog kan ontsteken en de haren kunnen gaan klitten.

Het oog kan uitpuilen...
Door een ontsteking van de traanbuis kan een abces ontstaan. Als de ontsteking heel erg wordt kan door het abces het oog naar buiten gedrukt worden.

Behandeling...
Onder sedatie zal de bek geinspecteerd worden. Om een goed beeld te krijgen worden er ook röntgenfoto van de schedel gemaakt. De stand en de plaats van de kiezen en tanden en een eventuele breuk is goed te zien. Er worden meerdere opnames gemaakt, het is belangrijk om de schedel in diverse standen te draaien om een goed beeld te krijgen.

Spoelen van de traanbuis...

We spoelen de traanbuis vanuit de traanbuisopening in het onderooglid met een spoelvloeistof door. Deze vloeistof bevat een antibioticum in een fysiologisch oplossing. Je kan zien dat er wittig materiaal uit de traanbuisopening bij het oog gespoeld wordt en dat het uit het neusgat loopt. Als nabehandeling krijgt het konijn oogdruppels om de traanbuis te behandelen.

Het trekken van een kies...

De kies of kiezen die het probleem geven worden getrokken. Een kies wordt alleen getrokken als deze los zit. Er moet geen kies getrokken worden die vast zit, het probleem is dat deze namelijk kan afbreken of er kan een groot stuk kaakbot loskomen. Met behulp van een gebogen elevator volgens Fahrenkrug kan de kies of kiezen getrokken worden. De mond is vrij smal en je hebt weinig ruimte om te werken.

De tegenoverliggende kies of kiezen aan de onderkaak hoeven niet getrokken te worden. Onze ervaring is dat deze kies maar heel langzaam zal groeien, ondanks dat er geen kies is waarop hij zal moeten slijten. Het lijkt erop dat er druk op de kies moet staan om uit te groeien. Voor de zekerheid laten we konijnen na een paar weken en maanden terugkomen om de kiezen te controleren.



Bacteriële kweek en antibiogram...
Voordat we de oorzaak behandelen, bijvoorbeeld een slechte kies of tand, wordt het abces steriel geopend. Pus uit het abces wordt met een swab (een soort wattenstaaf) in een speciale medium gebracht om na te gaan welke bacterie het abces veroorzaakt. In een laboratorium bij de faculteit Diergeneeskunde wordt deze kweek uitgevoerd en ze testen gelijk welk antibioticum geschikt is om deze bacteriën te bestrijden.

Abces openen en schoonmaken...
Het is van groot belang dat het abces grondig schoongemaakt wordt. Het abces wordt zo ruim mogelijk opengelegd en alle pus wordt weggehaald, daarna wordt de abcesholte grondig uitgespoeld. Voor het uitspoelen gebruiken we fysiologisch zoutoplossing. In dit geval geen waterstofperoxide oplossing omdat het dan in de maag terecht kan komen. Waterstofperoxide is alleen geschikt als het de abcesholte niet in verbinding staat met de mondholte.

Afhankelijk van hoe groot het abces is en op welke plaats het zit wordt één van de volgende behandelingen ingezet:

Behandeling met zalf....
De wond kan vaak niet met zalf behandeld worden, een eigenaar krijgt diep in de mond geen zalf in het gat. Zie foto hiernaast.
Indien er een opening in de huid gemaakt kan worden, bijvoobeeld onder het oog, dan kan er wel gezalfd worden met een antibioticumzalf.

Behandeling met calciumhydroxide...
Calciumhydroxide (CaOH) wordt in de tandheelkunde gebruikt om nieuw tandweefsel te laten vormen. Het wordt vaak gebruikt bij wortelkanaalbehandelingen. Wij gebruiken het omdat door de CaOH een hoge PH gevormd wordt, hierdoor gaan bacterien dood. Als CaOH ingehecht wordt moet dit na een week of 2 weer verwijderd worden. Het konijn moet hier weer voor onder verdoving.

Behandeling met een doxycyclinegel...
We heben een tandheelkundig materiaal waarin doxycycline (een antibioticum) opgelost is en waaruit de doxycycline langzaam vrij komt. Dit materiaal is ideaal om in te hechten in een schoongemaakte holte van een abces. Het slijmvlies van de mond wordt dichtgehecht nadat de gel aangebracht is.

Nabehandeling...
De nabehandeling zal bestaan uit een antibioticum, eventueel een antibioticumzalf en een pijnstiller. Er wordt een antibioticum gegeven in afwachting van de uitslag van de bacteriële kweek en het antibiogram. Indien het gegeven antibioticum niet goed is wordt deze aan de hand van de uitslag aangepast. Ook zal het konijn indien het niet uit zichzelf eet gedwangvoederd moeten worden.

Welk antibioticum is geschikt voor een abces bij het konijn...
We gebruiken een onderhuids gegeven Penicilline injectie (wordt om de dag gegeven soms wel 8 weken of zelfs nog langer) en lokaal een Doxycylinezalf voor in de wond. We hebben goede ervaringen met deze onderhuidse penicilline injecties en zien geen spuitplekken of dysbacteriose ontstaan. Oraal (via de mond) mag er nooit penicilline aan het konijn gegeven worden, als het in de darmen terecht komt ontstaat er namelijk dysbacteriose.

De normaal gangbare antibiotica die bij het konijn gebruikt worden zijn niet geschikt om te gebruiken voor de behandeling van abcessen!
Trimethoprimsulfa (Bactrimel, Sulfatrim Drops, etc.) dringt niet in abcessen door en wordt zelfs afgebroken door pus, dit moet dus niet gebruikt worden!
Enrofloxacine (Baytril, Enrofloxaral Drops, etc.) werkt niet tegen anaerobe bacteriën. Juist deze anaerobe bacteriën komen vaak voor bij konijnenabcessen.


Het is dus belangrijk om door middel van een bacteriële kweek na te gaan welke bacterie(n) er in het abces voorkomen en met een antibiogram welk antibioticum er tegen die bacterie(n) werkt. We hebben bijgehouden welke bacterien er vaak voorkomen. De meest voorkomende bacterien zijn anaerobe bacteriën en Pasteurella Multocida, maar ook Staphylococcus Intermedius, Clostridium en Actinomyces komen geregeld voor.

Een kaaktumor
We hebben een konijn behandeld die er tijdens de inspectie al anders uitzag dan een konijn dat een abces heeft. Er was een hele grote zwelling aan de linker zijkant van de bek te zien. Met onze kijker waren de kiezen niet te zien, normaal zie je bij een konijn altijd de kiezen!

Een röntgenfoto ....

De enorme zwelling bleek op de röntgenfoto een woekering van het kaakbot te zijn. Normaal ziet een zwelling ten gevolge van een abces er rustig uit maar bij deze zwelling was er witting in de bult op de röntgenfoto te zien. Om de diagnose 100% zeker te maken kan er een dunne naald aspiratie biopt genomen worden. Met een dun naaldje wordt de zwelling aangeprikt en hetgeen eruit gezogen wordt wordt ingestuurd naar een pathologisch laboratorium voor onderzoek.

Een tumor ....
Een tumor van de kaak komt gelukkig zelden voor, eigenlijk hebben we altijd met een abces te maken als er een bult of zwelling aan een kaak is.

De therapie ....
De behandeling bestaat uit het openen van de zwelling om de ontsteking en de pusvorming die ontstaan is door de tumor te behandelen. Met behulp van injecties duplocilline, een pijnstiller en zalf in de opengemaakte wond wordt de zwelling behandeld.

Wat is de prognose, of hoe lang mag je doorgaan? ....
Afhankelijk van de mate van groei zal de prognose afhangen. Zolang het konijn nog plezier in het leven heeft en goed eet is het rechtvaardig om door te gaan.
Als het konijn er last van begint te krijgen is het moment aangebroken om het in te laten slapen.